Het Algemeen Dagblad, nooit te beroerd om wat jachtpropaganda de wereld in te slingeren, kwam vandaag met het artikel ‘Wasberen uitroeien, goed plan?’. Gevolgd door een stupide poll waarin ongeïnformeerde lezers hun mening mochten geven over het onderwerp. Die lezers zijn in ieder geval niet wijzer geworden na het lezen van het artikel van verslaggever Paul Driessen.
Voor het stuk sprak hij de Limburgse jager René Janssen en onderzoeker Piet Lemmens, die in opdracht van de provincie Limburg betaald onderzoek uitvoerde naar ‘kansrijke beheerstrategieën voor wasberen’. Van die laatste hoeven we dus ook niet te verwachten dat hij een verhaal gaat houden over vreedzaam samenleven met de wasbeer. Wiens brood men eet, diens woord men spreekt.
Spoiler: dat gaat nooit gebeuren, hoeveel wasberen je ook doodt.
Ook het taalgebruik is nogal stemmingmakend: ‘slimme rovers’, die koelkasten plunderen ‘met hun boevenmaskertje en kraalogen’ (dat laatste heeft Driessen overigens niet zelf verzonnen, maar overgenomen uit een interview met de eerder genoemde Lemmens enige dagen eerder). ‘Jacht alleen is niet genoeg’, ‘liefst uitroeien. Maar hoe?’ En: ‘hoe roei je de wasbeer zo efficiënt mogelijk uit, zodat het beest over een paar jaar helemaal niet meer voorkomt in Nederland?’ Spoiler: dat gaat nooit gebeuren, hoeveel wasberen je ook doodt.
Wasberen komen al veel langer voor in Nederland, vooral in de grens
regio met Duitsland, het land waar naar schatting 1,5 miljoen wasberen leven. Jaarlijks doden Duitse jagers er 200duizend(!), zonder dat dit heeft geleid tot kleinere populaties. En guess what? Na twintig jaar intensieve bestrijding groeit de populatie nog steeds door.
De meeste ecologen zijn het er wel over eens dat de wasbeer helemaal niet uit te roeien is
Het is dus niet voor niets dat het doden van wasberen ook binnen de Zoogdiervereniging omstreden is. De meeste ecologen zijn het er wel over eens dat de wasbeer helemaal niet uit te roeien is. In Limburg zien we een vergelijkbaar beeld als in Duitsland, maar dan in het klein. Het doden van wasberen is begonnen 2022. Toen werden er 49 dieren gevangen en 3 gedood. In 2023 kregen 26 dieren de kogel, in 2024 al 133 en afgelopen jaar ruim honderd. Een zekerheid is dat zelfs al zou je Limburg (of Brabant of een andere provincie) wasbeervrij weten te krijgen, dat op zijn best tijdelijk zal zijn. De dieren komen via de buurlanden gewoon weer binnen.
Dat ze geen natuurlijke vijanden zouden hebben en daarom gedood moeten worden door de hobbyjagende mens is een aloude drogreden die provincies en jagers graag van stal halen. Want doodsoorzaken kent de wasbeer in overvloed: honger, uitputting of ziekte door de elementen, parasieten, de autorijdende mens... Oud worden ‘vrije’ wasberen dan ook niet: gemiddeld 2 tot 3 jaar (in tegenstelling tot ca 15 jaar in gevangenschap).
Ook is er geen bewijs of aanwijzing dat de soort een gevaar vormt voor ecosystemen. Voor de claim dat de wasbeer kwetsbare, inheemse populaties bedreigt is geen enkel bewijs. Bovendien blijkt uit onderzoek dat ze vooral slakken, wormen en vruchten eten.
Het advies is dan ook: eet geen wasberenpoep en probeer ze niet te aaien
Kunnen wasberen dan wel ziektes overbrengen, zoals Driessen zo stellig beweert? Nou, dat valt alles mee. Het dier kan drager zijn van de rondworm Baylisascaris procyonis, maar het risico op overdracht is kleiner dan het winnen van de Lotto, berekende Jaap Mulder ooit. De infectie is vergelijkbaar met die Toxacara canis (de spoelworm bij de hond) kan veroorzaken. Om enig risico te lopen moet je dus direct contact hebben met een besmet dier. Het advies is dan ook: eet geen wasberenpoep en probeer ze niet te aaien.
het is dweilen met de kraan open
Terug naar de (on)zin van afschot. Dat populaties doorgroeien bij afschot is in lijn met het biologische principe van de s-curve. Schiet je massaal dieren af, dan blijft de populatie in de exponentiële groeifase. Kortom: het is dweilen met de kraan open. Behalve een handjevol ‘Hoeksche’ huiskraaien in Hoek van Holland is er nog nooit een exoot succesvol het land uit 'beheerd’.
Het inzetten op afschot of uitroeiing is dan ook een politieke keuze en geen ecologische. Daarbij wordt de discussie – zoals ook in het artikel dat mij inspireerde tot deze blog – vaak op dubieuze gronden gevoerd. Je kunt er net zo goed voor kiezen om de wasbeer te accepteren als een ingeburgerde soort in onze natuur of als een verrijking van onze biodiversiteit.
Wat mij weer terugbrengt naar Paul Driessen. Hij hád om lezers beter te informeren natuurlijk ook iemand kunnen bellen die andere argumenten inbrengt dan louter kill, kill, kill. Maar ja, dan kan je er geen leuk poll’tje opgeleukt met infantiele emoji’s onder zetten,